تعداد ماه ها در سال که حجم آب های سطحی و زیرزمینی که برداشته شده و بازگشت نداشته اند.

فاضلاب: منبع آب بی استفاده

راهکار برای تغییر نگاه چیست اگر مقدار زیادی از فاضلاب های خانگی، کشاورزی و صنعتی را هر روز به عنوان یک منبع ارزشمند به جای عامل با هزینه هنگفت که تخلیه می کنیم ببینیم؟ در این راستا چه باید کرد؟ این تغییر پارادایم در گزارش جهانی آب در سازمان ملل متحد، "فاضلاب: منابع بی استفاده" که در تاریخ 22 مارس 2017 به نمایش گذاشته شده به مناسبت روز جهانی آب، مورد حمایت قرار گرفت.

در گزارش سال 2017 سازمان ملل از یک همکاری در مشهد به عنوان نمونه هایی از موارد استفاده مجدد آب با پتانسیل تجاری نام برده شده است. توافق بین شرکت آب منطقه ای و انجمن کشاورزان برای تبادل آب. انتقال حقابه کشاورزان از سدها و آب های زیرزمینی در مقابل فاضلاب تصفیه شده. علت عمده این همکاری کمبود آب و نیاز به کاهش تنش در منابع آب شیرین عنوان شده است. 

دریای مرده

دریای مرده در دره رود اردن و مرز اردن، اسرائیل و کرانه باختری واقع شده است. این دریاچه یکی از پرمعنا ترین آبهای جهان است که باعث ایجاد یک محیط خشن می شود که حیوانات نمی توانند در آن شکوفا شوند. با این حال، مواد معدنی استخراجی از دریا به عنوان محصولات بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرند.

این تصاویر لندست تغییرات در دریای مرده را از سال 1984 تا 2011 نشان می دهد. در دهه های اخیر دریا به علت انحراف آب از رود اردن، سطح آب در دریاچه اصلی در حال کاهش بوده است. استخرهای معدنی تبخیری که آب آزاد را در قسمت جنوبی دریا جایگزین کرده اند، در تصویر 2011 دیده می شود.

سد میرانی

سد میرانی در رودخانه دشت جنوب پاکستان واقع شده است. در سال 2006، این سد با ایجاد یک مخزن با عمق 244 فوت ساخته شده است. مخزن آب مورد نیاز برای آبیاری، آب آشامیدنی تمیز، نیروی برق آبی و کنترل سیل را فراهم می کند.

گرچه این سد تامین آب ثابت برای آبیاری و مصرف انسانی را فراهم می کند، اما باران های سنگین در سال 2007 مخزن را به 271 فوت افزایش داد و بیش از 15000 نفر در زمانی که تعدادی از جوامع کوچک دچار آب گرفتگی شد آواره شدند. اقدامات قانونی برای کمک به شهروندان آواره و تنظیم سطح آب در حال انجام است.

جیسون گرینبلات، نماینده رئیس جمهور ترامپ در خاورمیانه، از یک توافق میان اسرائیلی ها، اردنی ها و فلسطینی ها در یک پروژه بزرگ زیربنای آبی در دوازدهم تیر ماه 1396 خبر داد.

دولت ترامپ تا به حال "سخت ترین معامله ها" را انجام داده است، که بین اسرائیلی ها و فلسطینی ها وجود داشته است. به نظر می رسد شانس بسیار کمی در این زمینه و توافق جدید وجود داشته باشد. اما جیسون گرینبلات، نماینده رئیس جمهور ایالات متحده در خاورمیانه، روز چهارشنبه در اورشلیم در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد: اسراییلی ها، اردنی ها و فلسطینی ها در یک پروژه زیربنایی بزرگ آبی مشغول به همکاری هستند که میلیاردها گالن منابع آب جدید را برای هر یک از سه طرف فراهم می کند.

هدایت هیدرولیکی رسوبات و لایه های زمین شناسی

خصوصیات هیدرودینامیکی لایه ها شامل هدایت آبی، ضریب انتقال، ضریب ذخیره یا آب دهی ویژه می شوند. خصوصیات هیدرودینامیکی لای هها که پارامترهای هیدرولیکی آبخوان نیز نامیده می شوند، بیانگر چگونگی جریان آب زیرزمینی در لایه ها و هم چنین تغییرات سطح ایستابی و سطح پیزومتری به ترتیب در آبخوان های آزاد و محبوس م یباشند. در حقیقت این پارامترها مهم ترین ویژگ یهای آبخوا نها هستند که برآورد دقیق آنها در حل مسایل مختلف هیدروژئولوژیکی بسیار حائز اهمیت می باشد. روش های مختلفی برای برآورد این ضرایب وجود دارد که از جمله می توان به استفاده از فرمول ها، روش های آزمایشگاهی، روش ردیابی، روش چاهک آزمایش، و روش آزمایش پمپاژ می باشد. دقیق ترین و رایج ترین روش تعیین خصوصیات هیدرودینامیکی آبخوان ها استفاده از روش آزمایش پمپاژ است.

برای رسیدن و حفظ پایداری در مدیریت آب و تأمین امنیت آبی در کشورهای مختلف، در ۲۰ سال گذشته نشانگرهای متعددی برای ارزیابی کمی آسیب‌پذیری منابع آب (برای نمونه کمیابی یا تنش آبی) تهیه شده است. هر یک از نشانگرها به نوعی در بازنمایی کامل و دقیق ویژگی تنش آبی ناتوان است. این کاستی‌ها به دلیل جنبه‌های مهم متعددی است که در استفاده، تأمین و کمیابی آب مستتر است و هیچ یک از نشانگرها نمی‌تواند به تنهایی تمامی آنها را بازتاب دهد. بنابراین اظهار می‌شود که تعیین هر معیاری برای ارزیابی وضعیت منابع آب، همان قدر که یک تصمیم علمی محسوب می‌شود، یک تصمیم سیاستی نیز باید به حساب بیاید). نشانگرهای تهیه‌شده در این زمینه به صورت‌های مختلفی قابل طبقه‌بندی است. در یکی از طبقه بندی‌ها، نشانگرها/ شاخص‌ها به چهار گروه:

ایران به عنوان کشوری که تا همین صد سال پیش یکی از بی نظیرترین الگوهای مدیریت مصارف آب را در جهان داشت، اکنون یک الگوی بد در زمینه مدیریت منابع آب در جهان است و تا سال 2025 به یکی از خشک ترین و پرمسأله ترین کشورهای جهان در حوزه منابع آب تبدیل خواهد شد.

در سال های اخیر، نمونه های فراوانی از بحران آب مثل افزایش پدیده ریزگردها، خشک شدن رودها، خالی شدن روستاها، درگیری های مردمی بر سر آب و... بخش زیادی از فضای جغرافیایی ایران را فرا گرفته و خسارات برآمده از این مشکلات مدیریت کلان و محلی کشور را به شدت تحت تأثیر قرار داده است؛ مشکلاتی که گویا اراده یا توانی برای مقابله جدی با این آنها در میان مسئولان دیده نمی شود.

چگونگی تهیه نقشه هم پتانسیل آب زیرزمینی را با استفاده از ارتفاع سطح آب زیرزمینی در سه پیزومتر

اندازه گیری های مربوط به ارتفاع سطح آب در پیزومترها به عنوان اساس تعیین جهت جریان آب زیرزمینی مورد استفاده قرار می گیرند. برای این منظور باید نقشه های هم پتانسیل یا ایزوپیز تهیه شود. برای تهیه نقشه های هم پتانسیل آب زیرزمینی تعدادی پیزومتر در آبخوان حفر می شود که باید توزیع نسبتا یکنواختی در منطقه مورد نظر داشته باشند. با داشتن حداقل سه پیزومتر در هر منطقه می توان خطوط تراز آب زیرزمینی را ترسیم نمود. به منظور تهیه نقشه هم پتانسیل، محل پیزومترها بر روی نقش های با مقیاس مناسب ترسیم می شود (برای مثال در دشت ها مقیاس مناسب اغلب یک به 50000 می باشد).

نوسانات مقدار بارندگی و تغییرات سطح آب زیرزمینی را در یک دوره طولانی مدت در آبخوانی در کالیفرنیا

سطح آب زیرزمینی و نوسانات آب

سطح آب زیرزمینی اعم از سطح ایستابی در آبخوان های آزاد یا سطح پیزومتری در آبخوان های محبوس بیانگر ارتفاع فشا اتمسفری در آبخوان است. ارتفاع فشار اتمسفری در نقط های معین از آبخوان عبارت است از ارتفاع آبی که در یک لوله عمودی در داخل آبخوان می باشد، چنین لوله ای پیزومتر نامیده می شود. در آبخوان های آزاد، ارتفاع فشار اتمسفری در هر نقطه از آبخوان برابر با فاصله عمودی نقطه تا سطح آب می باشد. در آبخوان های محبوس، ارتفاع فشار اتمسفری در نقطه معینی از آبخوان برابر با فشار عمودی نقطه تا سطح پیزومتری آبخوان است.

استان یزد در فلات مرکزی با پراکندگی و فاصله زیاد تعدادی از شهرها نسبت به مرکز استان، از لحاظ میزان بارندگی خشک‌ترین استان کشور محسوب می‌شود؛ به طوری که میانگین بارندگی بلندمدت استان 106 میلی‌متر است که این میانگین در 15 سال اخیر به 90 میلی متر کاهش یافته است.

خشکسالی‌های متوالی در 15 سال گذشته، افت شدید سفره‌های آبی را در پی داشته که منجر به ورود آب‌های شور به سفره آبی و متعاقب آن افت کیفیت را نیز سبب شده است و این، تأمین آب استان را با چالش جدی روبرو ساخته است، به طوری که حفر بیش از یکصد حلقه چاه به منظور تأمین آب شرب از دست رفته نتوانسته بر وضعیت شکننده پیش آمده غالب شود، به گونه ای که هر زمان که برای خط انتقال مشکلی پیش آمده شهرهای برخوردار از آب انتقالی با بحران جدی روبرو شده‌اند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، دکتر امید بزرگ حداد عضو هیأت علمی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، نظام رتبه بندی شانگهای را یکی از نظام‌های رتبه بندی علمی معتبر و پر استناد جهانی دانست و افزود: این رتبه بندی تنها در ۵ زمینه علوم اجتماعی، پزشکی، حیاتی، مهندسی و علوم طبیعی انجام می‌شد، اما اکنون برای این زمینه‌ها مجموعاً ۵۲ زیرمجموعه (موضوع) تعیین شده است که تمامی دانشگاه‌های جهان در این ۵۲ موضوع مورد ارزیابی و رتبه بندی قرار می‌گیرند.

وی خاطرنشان کرد: ارزیابی رتبه‌بندی اخیر شانگهای در بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ و بر اساس دستاوردهای علمی و پژوهشی هر دانشگاه در هر موضوع شامل تعداد مقالات، میزان ارجاعات به مقالات، تعداد مقالات در مجلات تراز اول بین‌المللی، وجود همکاری‌های بین‌المللی از طریق همکاری با محققان سایر کشورها و اخذ جوایز و رتبه‌های اعضای هیأت علمی هر دانشگاه ارزیابی انجام شده است.

تفاهم‌نامه همکاری بین کمیته ملی سدهای بزرگ ایران (IRCOLD) و کمیته ملی سدهای بزرگ کره جنوبی (KNCOLD) امضا شد.

بر اساس اعلام دبیرخانه کمیته ملی سدهای بزرگ ایران، تفاهم‌نامه‌ای با هدف ایجاد همکاری بین کمیته ملی سدهای بزرگ ایران (IRCOLD) و کمیته ملی سدهای بزرگ کره جنوبی (KNCOLD) برای شرکت در مسائل تخصصی مهندسی سد امضا شد.

خاک در زندگی بشر نقش های گوناگونی دارد. از نقطه نظر مهندسی، نقش خاک به عنوان تکیه گاهی که باید در مقابل نیروهاو تنش های ناشی از احداث ساختمان ها و راه ها مقاومت کند و نیز به عنوان مصالح ساختمانی در پروژه هایی نظیر راه سازی، سدهای خاکی، خاکریزها، سیل بندها... حایز اهمّیت است. ارزیابی خاک ها از نقطه نظر کاربردشان به عنوان مصالح ساختمانی، بررسی مقاومت خاک ها در مقابل تنش های وارده در شرایط حاضر و در شرایط پیش بینی شده و نیز مطالعه نیروهایی که خاک به بعضی ابنیه وارد می کند، موضوع علم مکانیک خاک می باشد.

آب دارای ویژگی‌هایی است که آن را از سایر کالاها متمایز می‌سازد. اگر چه ممکن است این ویژگی‌ها منحصر به فرد نباشند، اما ترکیب این ویژگی‌ها سبب می‌شود تا آب کالایی منحصر به فرد محسوب شود. در زیر مهم‌ترین تفاوت‌های آب با سایر کالاها شرح داده می‌شود. 

دلایل متفاوت بودن آب

ضروری‌بودن: بدون آب حیات، تولید اقتصادی و محیط زیست وجود نخواهد داشت. تمامی فعالیت‌های انسانی به نوعی به آب وابستگی دارد. آب یک منبع ضروری است. این ویژگی‌ها فقط به آب محدود نمی‌شود، بلکه هوا، سوخت، غذا و زمین نیز دارای همین ویژگی‌ها هستند.

حجیم‌بودن: اگر امکان انتقال آب از مناطق پرآب به مناطق کم آب با هزینه اقتصادی وجود داشت و همانند سایر کالاها آب نیز به راحتی قابل حمل و نقل بود، در آن صورت مکانیزم بازار می‌توانست آب را به صورت کارآمد تخصیص دهد. به جز در موارد استثنایی (حمل‌ و ‌نقل به صورت بطری)، این امر امکان‌پذیر نیست. در ضمن شیوه‌ای برای متراکم‌کردن آب وجود ندارد و همین مسئله، حمل‌ و‌ نقل آب را مشکل‌تر می‌سازد. به عبارت بهتر، به دلیل هزینه بالای مبادله آب، مکانیزم بازار ممکن است از کارآمدی لازم برخوردار نباشد.

Mendeley یک نرم افزار مدیریت مراجع (Reference Manager) و شبکه اجتماعی علمی است که به شما در سازماندهی تحقیقات شما و مشارکت با سایر افراد آنلاین در شبکه و نیز پیدا کردن آخرین تحقیقات علمی کمک می کند. این نرم افزار امکانات قوی دارد که در زیر به معرفی برخی از آن ها می‌پردازیم.

مرجع دهی

Mendeley یک نرم افزار مدیریت مراجع است که قادر به یکپارچه شدن با نرم افزارهای آفیس در محیط های مختلف بوده و می توان با استفاده از آن به سهولت و سرعت اقدام به رفرنس دهی نمود. برای این منظور کافیست پلاگین  نرم افزار آفیس مورد نظر خود را از طریق منوی Tools در نرم افزار Mendeley نصب کنید تا امکان رفرنس دهی در آفیس برای شما فراهم گردد. همچنین امکان استفاده از بیش از 1000 سبک مرجع دهی نظیر APA، Harvard و IEEE از جمع ویژگی های این نرم افزار است.

مدیرکل دفتر ارزیابی و اثرات زیست محیطی سازمان محیط زیست با اشاره به اجرای طرح گاپ ترکیه و سد ایلیسو گفت: طرح گاپ و سدهای زیرمجموعه آن می‌تواند باعث بروز مشکلات زیست محیطی و خشک شدن تالاب هورالعظیم و گسترش ریزگردها در ایران و منطقه شود.

حمید جلالوندی درباره بحرانهای زیست‌محیطی که به‌واسطه اجرای طرح گاپ ترکیه و  ساخت «سد ایلیسوی» در آن کشور، ایران را تهدید می‌کند، اظهار کرد:  ما تمام نگرانیها و موضوعات تخصصی خود را از طریق وزارت امور خارجه به طرف ترکیه‌ای  و سازمان ملل منعکس کرده‌ایم و این رایزنیها همچنان در سطح بین دولتهای دو کشور ایران و ترکیه ادامه دارد.

چرا شنا در مخازن سدها ممنوع است؟

تابستان است و گرما؛ سال‌های سال است که مردم به دلیل طراوت و زیبایی سدها گاه گداری برای فرار از این گرما به کناره این سدها روی می‌آورند. کناره‌های مخازن سدها به دلیل حس طراوتی که از نزدیکی به آب حاصل می‌شود، به عنوان مکان‌هایی پرتردد برای تفریح خانواده‌ها و گذران اوقات فراغت و گردش به شمار می‌روند؛ اما گاهی شاهدیم برخی اعمال و رفتار نسنجیده باعث تلخ شدن خاطرات یک خانواده می‌شود لذا بر همین مبنا شرکت‌های آب منطقه ای،  شناکردن در سدها و تاسیسات آب را ممنوع اعلام می‌کنند.

کشور ایران در منطقه کمربند خشک و بیابانی جهان قرار گرفته و کویرهای مرکزی آن جزو خشک‌ترین مناطق دنیا به شمار می‌روند. در عین حال موقعیت جغرافیایی، امتداد کوهستان‌های اصلی و تغییرات فاحش تراز توپوگرافی و بالاخره موقعیت سرزمینی نسبت به دریاها و پهنه‌های آبی مجاور یا دور موجبات بروز تنوع در اقلیم کشور را فراهم کرده است.

گسترده‌ترین ناحیه اقلیمی،‌ فراخشک بیابانی با پوشش 65 درصد مساحت کشور است. اقلیم نیمه خشک مدیترانه ای 25 درصد مساحت را پوشش می‌دهد و اقلیم‌های نیمه مرطوب تا خیلی مرطوب تنها 10 درصد وسعت را در برگرفته است که بخش عمده آن در حوضه ساحلی دریای خزر قرار دارد.

از لحاظ رژیم دمایی، اقلیم سرد حدود 47 درصد مساحت کشور را پوشش می‌دهد و پس از آن به ترتیب، معتدل با 22 درصد پوشش، فراسرد با 16.5 درصد و گرم با 14.5 درصد پوشش قرار دارد.

امارات متحده عربی قصد دارد با یدک‌کشیدن یک قطعه یخ از قطب به ساحل خلیج‌فارس، آب شرب مردم این کشور را تأمین کند. دفتر مشاور ملی در ابوظبی تصمیم دارد قطعه یخ بزرگی را از جزیره‌ای در فاصله حدود‌ هزارکیلومتری ساحل اصلی قطب جنوب به جزیره فجیره بیاورد. فاصله بین این دو جزیره حدود هشت هزارو ٨٠٠ کیلومتر است. این قطعه یخ می‌تواند آب آشامیدنی یک ‌میلیون نفر را به مدت پنج سال تأمین کند. طرح «یدک‌کشیدن یخ از قطب جنوب» از سال ٢٠١٨ میلادی آغاز می‌شود. مدیر شرکت مجری این طرح می‌گوید قبلا در این مسیر سفر و با استفاده از دستگاه‌های شبیه‌سازی امکان اجرای این طرح را بررسی کرده است. 

سرنوشت امپراتوری‌های بزرگ و دولت‌های بین‌النهرین غالباً بر مبنای بود و نبود آب تعیین می‌شد. داستان تمدن بین‌النهرین در رابطه با منابع آبش به طور بحث‌برانگیزی حاوی یک تناقض است: هم دلیل شکل‌گیری و هم دلیل فروپاشی این تمدن، به رابطه‌اش با منابع آب بر می‌گردد.

آب مسئله‌ای بنیادی بود. نام این منطقه نیز به معنی «میان دو رود» است. این دو رود، دجله و فرات‌اند. ساکنان بین‌النهرین از اهمیت آب باخبر بودند و در مقایسه با تمدن‌های بشری رقیب می‌دانستند چطور به خوبی از آب استفاده کنند. آنها نبوغ خاصی در زمینه آبیاری و ذخیره و جابجایی آب داشتند و از فناوری‌هایی استفاده می‌کردند که اروپای غربی بعد از چندین هزار سال توانست به آنها دست یابد.