خشکسالی :: بیسین - سایت تخصصی مهندسی آب

عضويت در خبرنامه ايـميـل پايگاه بيسيــن - عضويت پس از کليک بر روي لينک فعال سازي که براي شما ارسال خواهد شد تکميل مي شود




تحلیل فنی تغییر اقلیم و عامل خشکسالی در ایران


ما در سایت بیسین، در یک بررسی آماری، از طریق پردازش داده های ماهواره های ناسا، به نتایجی رسیدیم که شاید یک درک بصری از آن برای همگان وجود داشته باشد. یکی از مهم ترین این نتایج این است که ایران دچار تنش آبی است نه خشکسالی به معنای عام آن. خشکسالی ها می توانند هیدرولوژیک، هواشناسی و... باشند که در جای خود نیاز به بررسی دقیق هستند. اما برای درک بهتر به نمودار زیر نگاه کنید.


درباره انواع خشکسالی و پیامدهای آن


خشکسالی یکی از مهمترین مخاطرات جوی است که به‌طور خزنده در سطح جهان شکل گرفته است و به صورت منطقه‌ای عمل می‌کند و پایان آن نامعلوم وچگونگی وقوع و اثرات آن در هر ناحیه با ناحیه دیگر متفاوت است. با توجه به تشدید خشکسالی در ایران و احتمال تداوم به پنج نکته درباره خشکسالی بر اساس اطلاعات مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران اشاره می‌شود:


رود چالوس خشک شد


خبرگزاری مهر روز چهارشنبه ۶ مرداد به نقل از هادی کیادلیری، «عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم تحقیقات»، از «خشک شدن رودخانه چالوس» خبر داد. او با انتقاد از عملکرد نهادهای مسئول حفاظت از محیط زیست ایران، مدعی شد احداث سدهای انحرافی برای انتقال آب کشاورزی موجب خشک شدن رودخانه چالوس شده است. آقای کیادلیری ضمن انتقاد از عملکرد سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی و سازمان محیط زیست، آنها را «منفعل» و «ماشین صدور مجوز» خواند و گفت روند تخریب منابع طبیعی در شمال ایران چنان شدید است که این سازمان‌ها دیگر قادر نیستند آن را مدیریت کنند.


سد اکباتان همدان خالی از آب


"منصور ستوده" در جلسه شورای حفاظت از منابع آب استان که در سد اکباتان برگزار شد، گفت: کشور ما در منطقه خشک و نیمه خشک دنیا قرار گرفته و از طرفی، توزیع بارش نیز در کشور به لحاظ مکانی و زمانی ناهمگون است. وی افزود: این در حالی است که در ادامه خشکسالی‌های سال‌های گذشته، شاهد خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی بی‌سابقه‌ای در سال آبی جاری هستیم به نحوی که ایستگاه‌های باران سنجی شرکت آب منطقه‌ای همدان طی سال آبی جاری در استان ۲۸۰ میلی‌متر بارندگی داشته‌ایم که در مقایسه با ۴۶۹ میلی‌متر بارش سال گذشته ۴۰ درصد کاهش یافته و استان وارد تنش آبی شده است؛ بر همین اساس صرفه‌جویی در مصرف آب در همه بخش‌ها در مقطع کنونی امری ضروری تلقی می‌شود.


هشدار دیرهنگام آب منطقه ای همدان

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان همدان گفت: همدان با توجه به کمبود بارندگی وارد محدودیت آبی شده است. "منصور ستوده" در جلسه شورای حفاظت از منابع آب استان که در سد اکباتان برگزار شد، گفت: کشور ما در منطقه خشک و نیمه خشک دنیا قرار گرفته و از طرفی، توزیع بارش نیز در کشور به لحاظ مکانی و زمانی ناهمگون است.


بررسی دلایل خشکسالی خوزستان


به اعتقاد محققان، خوزستانی‌ها در طول تاریخ گذشته از آب سالم و تالاب‌های غیرآلوده برای تغذیه دام‌ها و محصولات کشاورزی خود بهره‌مند بودند، ولی اکنون وضعیت این استان از حد و اندازه تاب‌آوری آنها فراتر رفته و این پرسش مطرح است که چگونه سطح زیر کشت برنج "دشت عباس" که طی دو دهه قبل ۴۰ هزار هکتار بود، اکنون به ۲۰۰ هزار هکتار افزایش یافته و چگونه است که بیش از ۱۰ میلیارد متر مکعب آب در رودخانه کارون ذخیره‌سازی شده، ولی حدود ۵۰۰ روستای خوزستان با کمبود آب مواجهند و یا از آب‌های بودار و رسوبی محلی استفاده می‌کنند؟


بارور کردن ابرهای دوبی با پهپاد


امارات متحده عربی از پهپادها و هواپیماهای بدون سرنشین برای کنترل آب و هوای شهر دوبی استفاده می‌کند. به گزارش آی‌ای، بارش‌های محدود در دوبی و دمای بالای هوا منجر به خشکسالی در این شهر توریستی شده است و حالا هواپیماهای بدون سرنشین به مبارزه با این معضل کمک می‌کنند. تغییرات اقلیمی و بحران آب و هوا طوری که تاکنون هرگز اینطور نبوده در حال گرم کردن کره زمین هستند و ساکنان مناطق مختلف کره زمین در حال تجربه دماهای بی‌سابقه‌ای هستند.


تغییر اقلیم در ایران به روایت ناسا


این نمودار، خروجی پردازش ناسا از داده های ماهواره GRACE FO در مرکز JPL گودارد است که نشان می دهد از سال 2000 تا 2021 مقدار ضخامت آب معادل (در مقیاس کشور) از رقم 5/977 سانتی متر به 11/696- سانتی متر در انتهای دوره افت داشته است! به افزایش نمودار در سال 2019 که سیلاب های غیر منتظره کشور را فراگرفت توجه کنید.


آخرین وضعیت ورودی تالاب هورالعظیم


به گزارش شبکه خبری آب ایران ،"علی شهبازی"با اشاره به آخرین وضعیت ورودی تالاب هورالعظیم اظهار کرد: این میزان جریان آب بیش از نیاز زیست محیطی تالاب بوده و کسری دو هفته اول تیرماه به‌صورت کامل در حال جبران است. معاون مطالعات جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان خاطرنشان کرد: نیاز زیست محیطی تالاب هورالعظیم از ابتدای سال آبی جاری تا انتهای خردادماه به صورت کامل از نظر کمیت و توزیع زمانی تامین شده و در یک بازه زمانی در تیرماه به دلیل برداشت حقابه تالاب جهت مصارف غیرمجاز در تامین آب آن مشکل ایجاد شد.


آخرین وضعیت سد کرخه و تامین آب مناطق پایین دست


معاون مطالعات پایه و طرح های جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان با بیان اینکه اکنون حدود ۷۰ درصد از سد کرخه خالی است، گفت: وقتی انحرافی نسبت به برنامه مدیریت خشکسالی ایجاد می شود ریسک تامین مصارف آب در ماه های آینده افزایش می باید. علی شهبازی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به آخرین وضعیت خروجی سد کرخه و دبی آب جریان یافته در رودخانه کرخه اظهار کرد: حدود دو هفته است که خروجی سد کرخه نسبت به برنامه اولیه مدیریت خشکسالی تدوین شده برای استان افزایش یافته و به حدود ۱۶۰ متر مکعب در ثانیه رسیده است.


سد کرخه فقط برای ۵۴ روز آب دارد


حجم زنده و قابل استفاده پشت سد کرخه در حال حاضر بر اساس پایش‌های روز جاری ۷۶۰ میلیون متر مکعب است و با این حجم از برداشت تنها ۵۴ روز با صفر شدن آب سد کرخه فاصله داریم. یک منبع آگاه وزارت نیرو با اشاره به افزایش میزان خروجی آب رودخانه کرخه تا سقف ۱۶۰ متر مکعب بر ثانیه گفت: حجم زنده و قابل استفاده پشت سد کرخه در حال حاضر بر اساس پایش‌های روز جاری ۷۶۰ میلیون متر مکعب است و با این حجم از برداشت، تنها ۵۴ روز با صفر شدن آب سد کرخه فاصله داریم.


نمودار و جدول تحلیل وضعیت منابع آب خوزستان


حوضه آبریز کارون بزرگ در جنوب غرب ایران منطقه ای با آورد جریان بالا در طی سال ها مرکز توسعه کشاورزی کشور بوده است. زمین های وسیع که سد های بزرگی در بالادست آن به آبیاری زمین ها کمک می کند. در اینجا آمار SDG سازمان ملل متحد را از وضعیت آب این حوضه مهم آبریز بررسی میکنیم. در شکل بالا وسعت این حوضه آبریز را در محدوده کشور مشاهده می کنید. داده های حاضر تا سال 2019 بروز شده اند. بنابراین حدودا تا سال 1399 را نمایش می دهند.


1- نمودار وضعیت منابع آب دائمی و فصلی


در نمودار بالا، ستون عمودی وسعت آب را نشان می دهد. مثلا وسعت دریاچه ها و... در این نمودار مقدار منابع آب دائمی (Permanent) و فصلی (Seasonal) طی زمان نشان داده شده است. این دو نمودار به ترتیب با رنگ های آبی پر رنگ و کم رنگ مشخص شده اند. می توانید ببینید که آب های دائمی در این محدوده اگرچه طی دوره های بلند مدت نوسان تکراری دارد اما کاهشی در آن مشاهده نمی گردد. همچنین آب های فصلی تنش بسیار شدید و تغییرات بزرگ را در مقدار خود نشان داده اند. آب های فصلی در اصل نواحی را مشخص می کند که دریاچه یا برکه قدیمی نیست و فقط در بخشی از سال دارای آب می شود. این شبیه به تالاب هایی هست که خشک شده اند، مناطق سیل گیری که اکنون فصلی شده اند؛ یا حتی زمین های کشاورزی غرق  آبی و... . این مناطق بشدت ناپایداری را نشان می دهند.


2- انتقال آب های دائمی



این نمودار گفته است که از کل مناطقی که در این حوضه همیشه آب دائمی در خود دارا بوده اند، 53 درصد بدون تغییر وضعیت مانده و همان آب را دارا هستند. اما 26/3 درصد آب های دائمی جدید بوجود آمده است؛ یعنی مناطقی که قبلا آب دائمی در آن نبود اما الان هست. تنها 2/5 درصد از نواحی که آب دائمی داشتند دیگر آب را دارا نیست. اما عدد بزرگ 18/1 درصد آب دائمی به آب فصلی تبدیل شده است. مثل دریاچه های قدیمی که حالا فقط بخشی از سال آب را داراست.


3- انتقال آب های فصلی



این نمودار نشان می دهد که 28/5 درصد از نواحی که در سال های قدیمی آب فصلی داشتند اکنون هم با همان شرایط هستند. اما در سال های جدید 62/3 درصد مناطق آبی فصلی به صورت جدید بوجود آمده است؛ و احتمالا این همان زمین های وسیع کشاورزی توسعه یافته در سال های اخیر است. نواحی که دیگر در بخشی از سال هم آب ندارند 5/3 درصد از وسعت کلی این نمودار را نشان می دهد. و فقط 3/9 درصد از زمین های فصلی به شکل دائمی در خود آبدار شده اند.


4- زمان بندی وجود آب های فصلی



این نمودار به ما می گوید آب های فصلی را می توان در سه دسته قرار داد، یکی آنهایی که در عرض 1 ماه غیب می شوند، دوم آنهایی که 2 تا 6 ماه وجود دارند و سوم آنهایی که 7 تا 11 ماه وجود دارند. در این نمودار هرچه دسته دوم بزرگتر باشد تنش شدید را بیشتر نشان می دهد. زیرا این حوضه ای است که آب های دائمی خود را به فصلی تبدیل کرده است. یعنی مثلا دریاچه ها و رودهای بزرگ به زمین های کشاورزی تبدیل شده است. اتفاقا دسته دوم بزرگترین دسته نیز می باشد. اما خطرناک آنکه در سال های متفاوت این آب های 2 تا 6 ماه مقدار بسیار متفاوتی دارند. این به آن معنی است که هرگاه بارش افزایش یافته است، کشاورزی نیز وسعت یافته.


5- مخازن و سدها



نمودار مقدار وسعت آب در مخازن و سدهای کنترل شده در این ناحیه نشان می دهد که در طول زمان وسعت آنها افزایش قابل توجهی یافته است. این همان آبی است که در پشت این سدهای عمق ذخیره شده و در فصل های کشاورزی به آب های فصلی 2 تا 6 ماهه تبدیل می شود. اکنون می توان انتظار داشت که با تنش در مقدار آب سد ها، بحران های اقتصادی و اجتمایی در این حوضه آبریز رخ دهد. زیرا آورد جریان در حساسیت بالایی از عرضه قرار گرفته است. احتمالا با تکمیل این نمودار برای سال 2020 و 2021 خواهید دید که وسعت آب در سد ها کاهش ناگهانی داشته اند.


در خوزستان چه اتفاقی افتاده است؟ آخرین تصاویر ماهواره

 

در اینجا تصویری را پیوست کرده ایم که به شما امکان مقایسه شاخص بدنه های آبی را به فاصله یکسال در خوزستان می دهد. یکی مربوط به 28 تیرماه 1400 و دیگری 28 تیرماه 1399. محدوده نمایش داده شده پایین دست سدهای مهم کرخه، دز و گتوند می باشد. در این شکل رنگ های آبی ساختار های آبی را نشان می دهد. یعنی زمین هایی که آبیاری شده اند، مخزن سدها و... با این طیف رنگ به خوبی قابل تشخیص است. همچنین موقعیت سه سد مذکور در بالای شکل مشخص است.


ایران در بدترین خشکسالی ۵۰ سال اخیر


در حالی که «۸۰ درصد استان اصفهان» با خشکسالی «بلندمدت» و کم سابقه روبروست، مدیر کل مدیریت بحران استانداری اصفهان از خشک شدن ۹۸ درصد از تالاب گاوخونی و احتمال «نابودی» کامل این تالاب بین المللی در صورت عدم تغییر سیاست ها خبر داد.


تب خوزستان خروجی سدهای کرخه و دز را افزایش داد

رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی از افزایش خروجی سد کرخه به میزان ۱۶۰ مترمکعب و سد دز به میزان ۱۴۰ مترمکعب برای مناطق پایین دست خبر داد. فریدون حسنوند نماینده مردم اندیمشک در مجلس شورای اسلامی در صفحه شخصی خود در توییتر، نوشت:


شاخص وزارت بهداشت برای آب آشامیدنی سالم


رئیس گروه بهداشت آب و فاضلاب وزارت بهداشت ضمن تشریح شاخص‌های سلامت آب آشامیدنی، موانع موجود در این زمینه در استان‌های خوزستان و سیستان و بلوچستان را برشمرد. مهندس غلامرضا شقاقی، گفت: در مورد آب آشامیدنی، تامین کننده آب، وزارت نیرو از طریق شرکت‌های آب و فاضلاب است و وزارت بهداشت نقش ناظر را دارد و رصد می‌کند تا آب استانداردهای ملی را تامین کند. آب از جنبه‌های مختلف طبق دستورالعمل‌های از پیش تعیین شده که در اختیار دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار دارد، پایش می‌شود که  یکی از روش‌ها کنترل کیفیت آب است.


آمار آخرین وضعیت سدهای خوزستان


بر روی رودهای متعددی که به استان خوزستان منتهی می شود، تعدادی سد مهم احداث شده است که کنترل آب های ورودی به این استان را تقریبا به شکل 100 در صدی در دست دارند. در زیر تصویری از آخرین وضعیت سدهای این استان را مشاهده می کنید.

ممکن است نیروگاه‌های سد کرخه را از دست بدهیم


کاهش بارش‌ها در کشور باعث آغاز روند خشکسالی و به تبع آن تنش آبی شد و رفته رفته با گرم‌تر شدن هوا و افزایش مصرف آب و برق، وضعیت ذخایر سدها رو به وخامت رفت. سد کرخه در خوزستان یکی از سدهایی است که در شرایط فعلی، با تنش آبی دست و پنجه نرم می‌کند و کاهش ذخایر آبی در آن باعث بروز مشکلات متعددی در پایین دست شده است.


پاسخ ارتش به درخواست دختر سیستان و بلوچستانی

در پی انتشار فیلمی از گلایه و گریه یک دختربچه سیستان و بلوچستانی از کم آبی در منطقه محل زندگی خود، خدمات آب رسانی توسط نیروی زمینی ارتش در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان انجام شد. با توجه به شرایط بحران آب در مناطق جنوب شرق کشور و نیاز مردم استان سیستان و بلوچستان به آب و همچنین انتشار فیلمی از گلایه و گریه یک دختربچه سیستان و بلوچستانی از کم آبی در منطقه محل زندگی خود، خدمات آب رسانی توسط نیروی زمینی ارتش در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان و محل زندگی این دختر بچه انجام شد.


دمای بیش از حد نرمال تا پایان تابستان


رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی با بیان اینکه تابستان نسبتا گرمی را امسال تجربه می‌کنیم، گفت: متوسط دمای کشور تا پایان شهریورماه حدود یک درجه بالاتر از حد نرمال پیش‌بینی می شود البته بی‌هنجاری دمایی طی این فصل نسبت به پاییز و بهار کمتر است. احد وظیفه در گفت و گو با ایسنا افزود: بی‌هنجاری دمایی طی تابستان درغرب و شمال غرب کشور بیشتر خواهد بود و انتظار می‌رود دما بیش از دو درجه سانتیگراد بیش از حد نرمال و برعکس دمای شرق کشور طی این مدت به نرمال و کمتر از نرمال گرایش داشته باشد.


مرگ ماهیان هورالعظیم در اثر کم آبی


عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی با اشاره به انتشار تصاویر مرگ ماهیان و تشنگی گاومیش‌ها در تالاب خشک هورالعظیم گفت: سازمان حفاظت محیط زیست یک تشکیلات عریض و طویل دارد که خروجی آن صفر است و هیچ اقدامی برای هورالعظیم نکرده است در صورتی که این سازمان باید مطالبه‌گر حق‌آبه زیست محیطی تالاب هورالعظیم باشد.


درباره بهترين هاي بيسيـــن بدانيد...

Bird

يکي از مهمترين اهداف اين سايت تهيه آموزش هاي روان از ابزارهاي کاربردي علوم آب است.

اهميت مطالعات محيطي با ابزارهاي نوين در چيست؟

امروز با فارغ التحصيلي جمع کثير دانشجويان سالهاي گذشته و حال، با گذر از کمي گرايي ديگر صرف وجود مدارک دانشگاهي حرف اول را در بازار کار نمي زند؛ بلکه سنجش ديگري ملاک؛ و شايسته سالاري به ناچار! باب خواهد شد. يکي از مهم ترين لوازم توسعه علمي در هر کشور و ارائه موضوعات ابتکاري، بهره گيري از ابزار نوين است، بيسين با همکاري مخاطبان مي تواند در حيطه علوم آب به معرفي اين مهم بپردازد.

جستجو در بيسين
سایت مهندسی آب

بیسین - سایت تخصصی مهندسی آب

سایت بیسین با معرفی مهم ترین و کاربردی ترین نرم افزارها و مدل های شبیه سازی در حیطه مهندسی آب، تلاش به تهیه خدمات یکپارچه و محلی از محاسبات هیدرولوژیکی و هیدرولیکی می کند

اطلاعات سايت

  • www.Basin.ir@gmail.com
  • بهزاد سرهادي
  • شناسه تلگرام: Basin_Ir_bot
  • شماره واتساپ: 09190622992-098
  • شماره تماس: 09190622992-098

W3Schools

W3Schools